Nie tylko hormony i genetyka. Naukowcy badają, jak bakterie mogą wpływać na szanse zajścia w ciążę

Dlaczego niektóre kobiety mają trudności z zajściem w ciążę, mimo że wyniki podstawowych badań nie wskazują jednoznacznej przyczyny? W ostatnich latach naukowcy coraz więcej uwagi poświęcają mikrobiocie kobiecych dróg rodnych. Jej zaburzenia mogą mieć związek z procesami zapalnymi, które utrudniają prawidłowe zagnieżdżenie się zarodka. Szczególne zainteresowanie badaczy budzi bakteria Lactobacillus crispatus.
Fot. AI

Fot. AI

W diagnostyce niepłodności bierze się pod uwagę wiele czynników – od zaburzeń hormonalnych i nieprawidłowości anatomicznych, przez jakość komórek rozrodczych, aż po uwarunkowania genetyczne. Nie zawsze jednak udaje się ustalić przyczynę trudności z zajściem w ciążę.

Mikrobiota kobiecych dróg rodnych pod lupą naukowców

Mikrobiota jest zespołem mikroorganizmów naturalnie zasiedlających określone obszary organizmu. W pochwie większości kobiet w wieku rozrodczym dominują bakterie z rodzaju Lactobacillus, czyli pałeczki kwasu mlekowego. Wytwarzają one kwas mlekowy, pomagając utrzymać kwaśne pH ograniczające namnażanie niektórych niepożądanych drobnoustrojów.

Nie wszystkie gatunki Lactobacillus mają jednak identyczne właściwości. Za jeden z najkorzystniejszych składników mikrobioty pochwy uznaje się Lactobacillus crispatus. Jego dominacja zazwyczaj wiąże się z większą stabilnością mikrobioty i mniejszą podatnością na jej zaburzenia.

Dr Jarosław Janeczko, krakowski ginekolog specjalizujący się w medycynie rozrodu wyjaśnia:

Przez długi czas skupialiśmy się przede wszystkim na rozpoznawaniu i leczeniu infekcji dróg rodnych. Dziś coraz dokładniej analizujemy również skład mikrobioty i proporcje poszczególnych bakterii. To istotna zmiana perspektywy, która może otworzyć nowe możliwości diagnostyczne.

Znaczenie tej równowagi może jednak wykraczać poza ochronę przed infekcjami intymnymi. Badacze sprawdzają bowiem, czy zaburzenia mikrobioty, określane jako dysbioza, mogą również wiązać się z procesami zapalnymi wpływającymi na funkcjonowanie układu rozrodczego.

Gdy stan zapalny utrudnia zajście w ciążę

Jednym z problemów, które mogą mieć znaczenie w tym kontekście, jest przewlekłe zapalenie endometrium, czyli błony śluzowej wyściełającej jamę macicy. Schorzenie to bywa trudne do rozpoznania, ponieważ u części pacjentek nie powoduje wyraźnych objawów. Niekiedy towarzyszą mu nieprawidłowe krwawienia, dolegliwości bólowe lub trudności z zajściem w ciążę.

Dlaczego stan endometrium jest tak ważny? Samo zapłodnienie komórki jajowej nie oznacza jeszcze, że ciąża zacznie się rozwijać. Zarodek musi dotrzeć do jamy macicy, a następnie prawidłowo zagnieździć się w jej błonie śluzowej.

Proces ten, nazywany implantacją, wymaga odpowiedniego przygotowania hormonalnego, prawidłowego funkcjonowania endometrium oraz właściwie regulowanej odpowiedzi immunologicznej.

Fot. Kelly Sikkema / Unsplash.com

Przewlekły stan zapalny może zaburzać te mechanizmy, stwarzając mniej korzystne warunki do zagnieżdżenia się zarodka. Naukowcy próbują obecnie ustalić, czy jednym z czynników związanych z występowaniem takich zaburzeń może być nieprawidłowy skład mikrobioty. Dr Jarosław Janeczko tłumaczy:

W swojej praktyce coraz większą uwagę poświęcam ocenie mikrobioty endometrium, szczególnie u kobiet mających trudności z zajściem w ciążę. Stan błony śluzowej macicy ma ogromne znaczenie dla prawidłowego zagnieżdżenia zarodka. Dlatego uważam, że dokładniejsze poznanie środowiska mikrobiologicznego może być ważnym krokiem w rozwoju diagnostyki niepłodności.

Co pokazują badania nad konkretnym szczepem bakterii?

Jednym z badanych szczepów jest Lactobacillus crispatus M247, analizowany między innymi w kontekście powodzenia procedur wspomaganego rozrodu. W 2023 roku na łamach czasopisma naukowego Microorganisms opublikowano wyniki badania zespołu włoskich badaczy, wśród których znaleźli się Andrea Baffoni ze szpitala w Conegliano oraz Francesco Di Pierro, związany z Uniwersytetem Insubria.

W retrospektywnym badaniu obserwacyjnym przeanalizowano wyniki 160 kobiet korzystających z procedur wspomaganego rozrodu. Osiemdziesiąt uczestniczek otrzymywało standardowe leczenie, a kolejne osiemdziesiąt dodatkowo przez trzy miesiące stosowało doustny preparat zawierający M247.

W grupie przyjmującej probiotyk odnotowano 19 ciąż klinicznych wobec 14 w grupie kontrolnej, a także 10 żywych urodzeń wobec 6. Oznaczało to odpowiednio około 36 proc. i 67 proc.więcej takich zdarzeń. Dr Janeczko podsumowuje:

Wyniki badań nad Lactobacillus crispatus M247 są bardzo interesujące, szczególnie w kontekście powodzenia procedur wspomaganego rozrodu. Pokazują, że warto zwracać uwagę nie tylko na gospodarkę hormonalną czy jakość zarodków, ale również na środowisko mikrobiologiczne dróg rodnych. W mojej ocenie lepsze poznanie tego środowiska może otworzyć przed medycyną rozrodu nowe możliwości, a kobietom bezskutecznie starającym się o dziecko dać kolejną szansę na upragnioną ciążę.

Alicja Jabłońska-KrzywyA
Napisane przez

Alicja Jabłońska-Krzywy

Redaktor Naczelna Focus o Zdrowiu. Medical content creator, ekspertka w obszarze dziennikarstwa wyjaśniającego, digital content marketingu oraz komunikacji. Od wielu lat z pasją tworzy treści, prezentujące odbiorcom trudne zagadnienia zdrowotne w empatyczny sposób. Publikowała na portalu zdrowie.natemat.pl, przez wiele lat związana z branżą farmaceutyczną.