Długość życia to nie to samo co długie życie w zdrowiu
Istotnym wyzwaniem dla zdrowia publicznego i nowoczesnej medycyny jest aktualnie nie tylko wydłużenie długości życia człowieka (tzw. lifespan), ale zapewnienie jednostkom długiego życia w zdrowiu, sprawności fizycznej i jasności umysłu (tzw. healthspan); (2). Chodzi o to, aby różnica w latach pomiędzy jednym a drugim była jak najmniejsza. Niestety, aktualnie wynosi ona już 9,6 lat globalnie, zaś ok. 13-17 lat w Polsce (2,3).
Tym, aby luka ta była jak najmniejsza zajmuje się zyskująca ostatnio popularność medycyna longevity (z ang. długowieczność). Jej celem jest wykrywanie problemów zdrowotnych, które mogą nas dotknąć za wiele lat oraz wdrażanie działań, aby temu zapobiec (4).
Chodzi szczególnie o choroby przewlekłe związane z wiekiem (jak np. choroby układu krążenia, cukrzyca typu 2, nowotwory i choroby neurodegeneracyjne), u których podłoża leży ogólnoustrojowy przewlekły stan zapalny, wpływający również na szybsze starzenie się organizmu (1).
Aby jednak zidentyfikować ewentualny stan zapalny i jego wpływ na przyszłe choroby i starzenie organizmu potrzebna jest zaawansowana diagnostyka, w szczególności wiarygodne biomarkery (1).
suPAR: nowoczesny biomarker przewlekłego stanu zapalnego
Ocenę stanu zapalnego w organizmie na pewno kojarzymy z popularnym wskaźnikiem CRP (białko C-reaktywne fazy ostrej), który jednak dotyczy ostrych i krótkotrwałych stanów, ulegających częstym zmianom.
Nowoczesnym markerem, który wydaje się skorelowany z przewlekłym, a nie ostrym stanem zapalnym jest rozpuszczalny receptor aktywatora plazminogenu urokinazy, czyli suPAR (1).
Jest on uwalniany do krwiobiegu w stanach prozapalnych i uważa się, że jego stężenie we krwi odzwierciedla ogólny poziom aktywności immunologicznej danej osoby, a podwyższony poziom jest związany z rozwojem, obecnością i postępem choroby. Jego poziom naturalnie wzrasta wraz z wiekiem (1). I teraz są dwie bardzo dobre wiadomości.
Pierwsza jest taka, że poziom suPAR jest związany z ekspozycją psychospołeczną i naszymi nawykami zdrowotnymi. A to oznacza, że aby opóźnić wystąpienie powszechnych chorób związanych z wiekiem i wydłużyć lata życia bez chorób i niepełnosprawności, możemy włączyć do swojego życia konkretne interwencje, które spowolnią przewlekły stan zapalny (1).
Druga – to badanie może wykonać każdy, jest dostępne w punktach sieci ALAB laboratoria.
Zrobiłam więc je sobie i ja. Wynik laboratoryjny był gotowy po kilku dniach, wraz z nim otrzymałam rozszerzony raport, który wskazywał mój wiek biologiczny i tempo starzenia oraz rekomendacje zdrowotne.
Na co wskazały moje wyniki?
Na początek ważna informacja – podwyższone stężenie biomarkera to nic dobrego, niskie to powód do radości (5). Czym zatem „grozi” podwyższone stężenie suPAR, a na co wskazuje zaniżone (niskie)? Lek. Agata Strukow z ALAB laboratoria mówi:
Podwyższony poziom białka suPAR wskazuje na przewlekły stan zapalny oraz wyższe ryzyko chorób, takich jak schorzenia serca, cukrzyca czy nowotwory. Natomiast niski poziom wskazuje na prawidłowo funkcjonujący układ odpornościowy oraz młodszy wiek biologiczny. Wyższa wartość wskaźnika nie oznacza diagnozy konkretnego schorzenia. Jest raczej sygnałem ostrzegawczym świadczącym o długotrwałym, utajonym pobudzeniu układu immunologicznego, co wiąże się z szybszym „zużywaniem” naszych narządów wewnętrznych, a przez to gorszą kondycją ciała w porównaniu do wieku kalendarzowego.
Przeprowadzone w Nowej Zelandii badania Dunedin, które objęły reprezentatywną dla populacji kohortę urodzeniową do 45. roku życia pokazały, że podwyższony poziom suPAR jest związany z szybszym tempem starzenia biologicznego, niższą wydolnością funkcjonalną, a także z pogorszeniem funkcji poznawczych.
Co ciekawe, wysoki suPAR wiązał się także ze starszym wyglądem twarzy oraz strukturalnymi zmianami w mózgu, sugerującymi jego szybsze starzenie (1).
Potwierdzają to badania duńskie wskazujące, że osoby z najwyższym poziomem suPAR miały dwukrotnie wyższe ryzyko zgonu w ciągu kolejnych 6 lat w porównaniu do osób z niskim wynikiem (6).
A co ze mną? Chronologicznie mam 49 lat, jestem zdrowa, nie mam żadnych chorób przewlekłych. Ze względu na doskwierającą mi, czasem bardziej, a czasem mniej insulinooporność staram się zdrowo jeść, ćwiczyć regularnie i dobrze się wysypiać.
Nie piję alkoholu, nie palę papierosów i nie korzystam z żadnych innych wyrobów tytoniowych, BMI mam w normie. Moje stężenie suPAR (ng/ml) to 2,7, wiek biologiczny 48 lat, zaś tempo starzenia: 1. Co oznacza taki „zestaw” wyników i co mówi o moim zdrowiu i starzeniu się organizmu?
Lek. Agata Strukow wyjaśnia:
Wynik jest korzystny, wiek biologiczny jest nieco niższy niż kalendarzowy, a tempo starzenia wynoszące 1 to świadectwo tego, że organizm zmienia się w sposób stabilny i zrównoważony. Stężenie suPAR 2,7 ng/ml oznacza, że poziom cichego wskaźnika stanu zapalnego mieści się w granicach, które świadczą o prawidłowym wieku biologicznym.
Wynik suPAR można poprawić
Na długowieczność i życie w zdrowiu wpływa kombinacja powiązanych ze sobą czynników, które obejmują różne aspekty życia, takie jak genetyka, czynniki środowiskowe, społeczne, ale również wspomniany już styl życia i nawyki z nim związane (4).
Na co warto zwrócić szczególną uwagę w kontekście elementów stylu życia, których zmiana mogłaby poprawić wynik suPAR? Ekspertka ALAB laboratoria tłumaczy:
Białko suPAR to wskaźnik wyjątkowo czuły na codzienne nawyki, wymaga tylko systematyczności. Szczególnie cenne są nasze nawyki żywieniowe. Świadomie nie używam słowa dieta, ponieważ kojarzy się to z działaniem okazjonalnym, chodzi natomiast o takie przemodelowanie myślenia o jedzeniu, żeby dostarczać odpowiednich składników pokarmowych. Nie oznacza to również, że musimy do naszego menu włączać drogie produkty czy suplementy, oznacza natomiast czytanie składów i wybieranie żywności z krótką listą, bez zbędnych dodatków i ukrytego cukru. Niech w każdym posiłku goszczą warzywa, co zagwarantuje odpowiednią podaż witamin, minerałów i – jakże ważnego i niedocenianego – błonnika. Układ odpornościowy jest stymulowany do produkcji suPAR przez przewlekły stres. Dlatego niezwykle ważna jest także odpowiednia jakość i ilość snu oraz umiejętność radzenia sobie ze stresem, np. poprzez praktyki oddechowe czy medytacyjne. Kropką nad „i” jest regularny ruch.
O ile można poprawić wynik? Łączny efekt zdrowych nawyków jest imponujący. Badania wskazują, że różnica w poziomie suPAR między osobami o najzdrowszym i najmniej zdrowym stylu życia (kombinacja diety, ruchu i braku palenia) może wynosić aż 44 proc. To ogromna przestrzeń do poprawy, która przekłada się bezpośrednio na mniejsze ryzyko chorób w przyszłości (6).
Podsumowując, biomarker suPAR to nowoczesne narzędzie, które pozwala nam przestać zgadywać, a zacząć wiedzieć. Regularne badanie tego parametru w ramach diagnostyki longevity daje nam szansę na interwencję, zanim choroba w ogóle się zamanifestuje. Dzięki badaniu śpię teraz nieco spokojniej, można by nawet rzec suPER. Polecam!
Na podstawie:
- Rasmussen L.J.H., Caspi A., Ambler A., Danese A. et al. Association Between Elevated suPAR, a New Biomarker of Inflammation, and Accelerated Aging. J Gerontol A Biol Sci Med Sci. 2021 Jan 18;76(2):318-327.
- Mather K. A.; Revelas M. Rethinking Ageing Research: From Lifespan to Healthspan. Ageing and Longevity Research 2025, 1 (1), 6.
- Trwanie życia w 2021 r. Główny Urząd Statystyczny, Warszawa 2022.
- Martinović A., Mantovani M., Trpchevska N., Novak E. et al. Climbing the longevity pyramid: overview of evidence-driven healthcare prevention strategies for human longevity. Front Aging. 2024 Nov 26;5:1495029.
- Petersen J.E.V., Kallemose T., Barton K.D., Caspi A., Rasmussen L.J.H. Soluble urokinase plasminogen activator receptor (suPAR) as a prognostic marker of mortality in healthy, general and patient populations: protocol for a systematic review and meta-analysis. BMJ Open. 2020 Jul 19;10(7):e036125.
- Haupt T.H., Rasmussen L J H , Kallemose T., Ladelund S., Andersen O., Pisinger C., Eugen-Olsen J. Healthy lifestyles reduce suPAR and mortality in a Danish general population study. Immun Ageing. 2019 Jan 22;16:1.
