Aplikacji mobilna ASDetect to pierwsze na świecie bezpłatne narzędzie do badań przesiewowych w kierunku spektrum autyzmu, skierowane do rodziców i opiekunów dzieci w wieku 11–30 miesięcy oraz specjalistów. Narzędzie bazuje na ponad dekadzie badań przeprowadzonych w Olga Tennison Autism Research Centre na Uniwersytecie La Trobe w Australii.
Autyzm według nowej klasyfikacji chorób
Według nowej, obowiązującej od 1 stycznia 2022 r. klasyfikacji chorób i problemów zdrowotnych WHO – ICD-11, podstawą diagnozy autyzmu nie jest jak dotychczas triada zachowań autystycznych, a tylko 2 główne grupy objawów – diada:
- trudności w nawiązywaniu i podtrzymywaniu interakcji społecznych i komunikacji społecznej,
- skłonności do ograniczonych, nieelastycznych, powtarzalnych wzorców zachowań, czynności i zainteresowań, które są wyraźnie nietypowe lub nadmierne dla danej osoby.
W ICD-11 autyzm i zespół Aspergera zostały zastąpione jedną, nadrzędną kategorią: zaburzenia ze spektrum autyzmu (ASD), klasyfikacja kładzie ponadto nacisk na indywidualny opis funkcjonowania pacjenta. Ponieważ jednak obowiązuje 5-letni okres przejściowy na wdrożenie, aktualnie w Polsce wciąż obowiązują wytyczne klasyfikacji poprzedniej – ICD-10.
Częste, powtarzalne objawy ASD
Jakkolwiek typowe objawy autyzmu są zwykle zauważalne przed trzecim rokiem życia, diagnoza może być postawiona również u dzieci starszych, młodzieży lub dorosłych. Mogą się różnić w zależności od indywidualnych cech i potrzeb każdego dziecka, ale niektóre z nich mogą obejmować:
- Brak kontaktu wzrokowego: dziecko może unikać kontaktu wzrokowego z opiekunami lub nie reagować na swoje imię.
- Trudności w komunikacji werbalnej lub niewerbalnej: może występować opóźnienie w rozwoju mowy lub trudności w używaniu gestów i mimiki do komunikacji.
- Trudności w nawiązywaniu relacji społecznych: dziecko może unikać kontaktu z rówieśnikami, nie wykazywać zainteresowania zabawą z innymi dziećmi lub nie rozumieć zasad społecznych.
- Powtarzalne zachowania: mogą pojawić się stereotypowe ruchy, takie jak kołysanie się, obracanie przedmiotami lub powtarzające się zachowania, jak np. machanie rękami.
- Nietypowe reakcje na bodźce sensoryczne: dziecko może reagować nadmiernie lub niedostatecznie na bodźce sensoryczne, np. na światło, dźwięk, dotyk lub zapach.
Aplikacja mobilna ASDetect do diagnostyki spektrum
Dzięki wykorzystanej przy tworzeniu narzędzia metodzie SACS-R, aplikacja charakteryzuje się wysoką skutecznością – ma aż 89 proc. trafności w wykrywaniu objawów spektrum autyzmu u najmłodszych dzieci. A to niezwykle istotne, aby rozpoznawać je na jak najwcześniejszym etapie życia dziecka.
Czytaj też: Autyzm w cieniu. Dlaczego 9 na 10 dorosłych po czterdziestce nigdy nie usłyszało diagnozy
SACS-R to skrót od The Social Attentionand Communication Study – Revised. To badanie przesiewowe pierwszego stopnia mające na celu wyłonienie dzieci z wczesnymi symptomami zaburzeń komunikacji i zachowań społecznych, z całej populacji dzieci w danym przedziale wiekowym. Jest jak dotychczas najbardziej efektywną metodą wczesnego wykrywania zaburzeń ze spektrum autyzmu.
Dr hab. Anna Prokopiak, pedagog specjalny, prof. UMCS, kierownik Katedry Psychopedagogiki Specjalnej Uniwersytetu Marii Curie – Skłodowskiej w Lublinie, prezes zarządu Fundacji Alpha mówi:
Badania jednoznacznie wskazują, że im wcześniej zauważymy ewentualne symptomy – już od pierwszego roku życia – i zintensyfikujemy stymulację tych obszarów, tym skuteczniej dziecko będzie rozwijać się społecznie i komunikacyjnie. Później, gdy połączenia neuronowe już się ukształtują, mamy mniejszy wpływ na trajektorię rozwoju. Pamiętajmy, że mózg małych dzieci jest bardzo plastyczny i mamy ogromny wpływ na to, co się z nim dzieje. Autyzm nie musi determinować życia dziecka.
Proste i intuicyjne narzędzie dla rodziców
Aplikacja jest możliwa do ściągnięcia na telefon komórkowy z każdym systemem operacyjnym i prowadzi rodziców krok po kroku przez starannie zaprojektowane obszary oceny. Znajdują się tam jasne opisy oraz filmy video pozwalające ocenić rozwój społeczno-komunikacyjny dziecka. Rodzice na bieżąco mogą sprawdzać, czy wykonuje ono pewne zachowania, na podstawie porównań do zamieszczonych w aplikacji nagrań.
Pokazują one zachowanie właściwe oraz niestandardowe. Rodzic zaznacza to zachowanie, które wykazuje jego dziecko i jeśli chce, informacje może wysłać na podany adres mailowy z prośbą o dodatkowe wyjaśnienia specjalistów.
Dr Anna Prokopiak podkreśla:
Dzięki aplikacji ASDetect rodzice otrzymują możliwość samodzielnego monitorowania postępów i rozwoju swoich dzieci za pomocą udostępnionych w aplikacji funkcji i materiałów. Badania jednoznacznie wskazują, że im wcześniej zauważymy ewentualne trudności – już od pierwszego roku życia – i zintensyfikujemy relacje, tym skuteczniej dziecko będzie rozwijać się społecznie i komunikacyjnie.
Filmy podzielone zostały na konkretne poziomy rozwoju dziecka, stąd można tam znaleźć nagrania dla dzieci 12-miesięcznych, 18-miesięcznych oraz 24-miesięcznych. Wszystko dostępne jest w 5 językach: angielskim, chińskim, hiszpańskim, słowackim oraz polskim. Od swojej premiery w lutym 2016 roku aplikacja ASDetect została pobrana na świecie ponad 200 tys. razy.
Więcej danych o samym narzędziu, jak i informacje wspierające rodziców znaleźć można pod adresem: https://asdetect.autyzmlublin.pl/.
