Stłuszczeniowa choroba wątroby ma swoje konsekwencje
Najczęstszym aktualnie rodzajem choroby wątroby jest stłuszczeniowa choroba wątroby, związana z zaburzeniami metabolicznymi (MASLD), wcześniej znana jako niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby (NAFLD).
Udowodniono, że MASLD może prowadzić do stanu zapalnego i bliznowacenia tkanki wątroby, czyli jej zwłóknienia, a na dalszym etapie do marskości, raka wątroby i jej niewydolności. Naukowcy szacują, że około 4 proc. wszystkich zgonów na świecie jest spowodowanych łącznie przez różne choroby wątroby.
Występowanie MAFLD jest w znacznym stopniu związane z epidemią otyłości, cukrzycą typu drugiego oraz zespołem metabolicznym, także czynnikami powiązanymi ze stylem życia, jak palenie tytoniu, brak aktywności fizycznej i nadmierne spożycie alkoholu. Wcześniejsze badania pokazują również, że istnieją pewne czynniki środowiskowe, które mogą zwiększać ryzyko chorób wątroby, takie jak zanieczyszczenia powietrza, metale ciężkie i niektóre substancje chemiczne.
Zwłóknienie wątroby a pranie chemiczne
Nowe badanie, opublikowane w czasopiśmie Liver International donosi, że perchloroetylen (PCE), powszechnie stosowany zarówno w pralniach chemicznych, jak i niektórych produktach konsumenckich środek, może potroić ryzyko wystąpienia zwłóknienia wątroby.
Czytaj też: Semaglutyd może leczyć wątrobę. Nowa nadzieja dla pacjentów z MASH
W ramach badania naukowcy przeanalizowali dane 1,6 tys. dorosłych osób, z Narodowego Badania Stanu Zdrowia i Odżywiania (NHANES) z lat 2017–2020, które obejmowało badania lekarskie i testy laboratoryjne. Naukowcy monitorowali poziom PCE we krwi uczestników i odsetek osób, u których rozwinęło się zwłóknienie wątroby.
Dr Brian P. Lee, hepatolog i specjalista transplantologii wątroby z Keck Medicine na Uniwersytecie Południowej Kalifornii i główny autor badania, powiedział:
Choroby wątroby są coraz częstsze i ważne, aby zrozumieć, co przyczynia się do tych wzrastających trendów, wykraczając jednak poza tradycyjne czynniki ryzyka. Dopiero wtedy możemy podejmować odpowiednie interwencje.
Na podstawie analiz badacze doszli do wniosku, że 7 proc. badanych osób, u których wykryto PCE we krwi, było trzykrotnie bardziej narażonych na znaczne zwłóknienie wątroby w porównaniu z osobami, u których tego środka nie wykryto. Dr Lee wyjaśnił:
Zwłóknienie wątroby jest głównym czynnikiem prognostycznym zachorowalności i śmiertelności związanej z wątrobą, co oznacza, że im większe zwłóknienie wątroby, tym większe prawdopodobieństwo zgonu z powodu choroby wątroby. Gdy PCE metabolizuje się w wątrobie, metabolity reagują z komórkami wątroby, aby rozłożyć tłuszcz w błonie komórkowej. To inicjuje reakcję łańcuchową, powodując stan zapalny i bliznowacenie, czyli zwłóknienie.
Naukowcy odkryli również, że każdy wzrost stężenia PCE we krwi o jeden nanogram na mililitr powodował pięciokrotny wzrost ryzyka wystąpienia u uczestnika badania istotnego zwłóknienia wątroby. Wskazuje to zatem nie tylko na istnienie korelacji, ale również konkretny wpływ dawki PCE na zagrożenie dla wątroby.
Gdzie stosowany jest perchloroetylen?
PCE jest powszechnie stosowane w pralniach chemicznych, zwłaszcza przy odplamianiu tkanin. Ponadto w innych branżach i produktach konsumenckich, w tym m.in.:
- klejach i spoiwach,
- środkach do czyszczenia hamulców,
- odtłuszczaczach do metali,
- zmywaczach do lakierów,
- smarach silikonowych,
- preparatach hydrofobowych, chroniących powierzchnie takie jak np. drewno, beton czy szkło przed wilgocią, korozją i plamami.
Stąd ważne jest identyfikowanie tych substancji np. w handlu, aby zapobiegać narażeniom w domu i miejscu pracy. Ponadto w przypadku chorób wątroby, lekarze powinni pytać pacjentów o potencjalne narażenie na toksyczne czynniki środowiskowe. Tym bardziej że zdarzają się pacjenci, których wątroba jest przez nie uszkodzona w takim stopniu, że pomóc może jedynie przeszczep.
Ważne również, aby decydenci widzieli problem i wdrażali polityki, chroniące przed tymi substancjami społeczeństwo. W Stanach Zjednoczonych, Agencja Ochrony Środowiska wprowadziła 1 stycznia 2025 r. stopniowy zakaz stosowania PCE w pralniach chemicznych. Okres przejściowy ma trwać 10 lat.
